نقش مردم در جمهوری اسلامی
تاریخ : پنجشنبه، 8 مهر، 1395
موضوع : مقاله


چکیده مقاله

این مقاله در کمیسیون تخصصی همایش بین المللی حقوق مردم و حکومت دینی در اندیشه امام خمینی در پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی در تاریخ ۸ مهرماه ۱۳۹۵ ارائه گردید. این مقاله در مجموعه مقالات این همایش به چاپ رسیده است.

  تأسیس «جمهوری اسلامی» در ایران عالمان شیعه را وارد مرحله جدیدی از تاریخ تشیع نمود. با آشکار شدن نشانه های سقوط رژیم شاهنشاهی و تأسیس نظام سیاسی جدید، عالمان دین به تکاپو افتاده و در صدد شناساندن حکومت اسلامی برآمدند. شکل و محتوا، ساختار سیاسی، ارکان، حقوق و تکالیف شهروندان و دولتمردان، اختیارات حکومت، نقش و جایگاه مردم از موضوعاتی بود که در لابلای آثار دانشمندان شیعی در این مقطع تاریخ به چشم می خورد. امام خمینی، رهبر فقید انقلاب اسلامی و بنیان گذار جمهوری اسلامی در تألیفات و بیانات خود از موضوعات فوق سخن گفته، و به تناسب موقعیت دیدگاه اسلام را تشریح کردند. به رغم توافق کلی اکثریت عالمان شیعی بر «جمهوری اسلامی» و استقرار آن با آرای اکثریت قریب به اتفاق ملت ایران، تلقی یکسانی از این نظام وجود نداشت. «نقش و جایگاه مردم در جمهوری اسلامی» به صورت تطبیقی میان دیدگاه امام و عالمان دیگر شیعی موضوع این نوشتار است.

  یک مقایسه اجمالی نشان می دهد که عالمان شیعی در باره نقش مردم در جمهوری اسلامی دیدگاه های متنوعی دارند، از «نقش پررنگ و جایگاهی مهم و تأثیر گذار مثل حق تعیین سرنوشت»، تا «فقدان هر گونه نقشی در شکل و ساختار، و محتوای حکومت». دیدگاه امام و نُه نفر از مراجع و علمای شناخته شده حوزه در این بررسی تطبیقی مطرح شده است. در یک نگاه کلی، دیدگاه های متنوع عالمان را در باره نقش و جایگاه مردم می توان به شرح ذیل دسته بندی کرد:



۱. مردم هیچ گونه نقشی در حاکمیت ندارند.

۲. نقش مردم منحصر به «تعیین نوع حکومت» و «انتخاب زمامداران واجد شرایط» است.

۳. مردم حق حاکمیت دارند.

۴. در عصر غیبت، مردم و فقیهان عادل در عرضِ هم دارای حق حاکمیت اند، هر کدام در قلمروی مشخص و معین.

به باور نویسنده، امام خمینی و برخی از شاگردان ایشان که نقش کلیدی در پیروزی انقلاب و تأسیس جمهوری اسلامی داشتند، دیدگاه اخیر را داشتند. تداوم انقلاب و جمهوری اسلامی هم در پرتو همین دیدگاه امکان پذیر است. باور به نقش مهم و کلیدی مردم در کنار نقش و جایگاه فقیهان، و پای بندی به آن در اصلاح ساختار نظام، و تعیین سیاست ها و اتخاذ برنامه ها تنها راه ایمن ماندن جمهوری اسلامی از آسیب هاست.







منبع این مقاله : سید جواد ورعی
http://www.varaei.com

آدرس این مطلب :
http://www.varaei.com/modules.php?name=News&file=article&sid=202

PHP-Nuke INP © IranNuke.com