از قم تا نجف اشرف - 6
تاریخ : دوشنبه، 3 مرداد، 1390
موضوع : مقاله


 

                                                     گزارشی از سفر علمی ـ فرهنگی و زیارتی به عتبات عالیات

                                             

    بازدید از مدارس علمیه نجف

   پس از کمی استراحت برای بازدید از مدارس علمیه نجف راه افتادیم. مدرسه شربیانی، مدرسه آخوند خراسانی، مدرسه بخارایی، مدرسه میرزا ابراهیم اصطهباناتی. اکثر این مدارس مخروبه و کلنگی است و طلبه‌ها با عسرت و سختی در آن زندگی می‌کنند. در میان آن‌ها مدرسه آخوند وضع بهتری داشت. هم از نظر وسعت و هم از نظر ساختمان و امکانات.

   در یکی از این مدارس به آیین نامه انضباطی مدرسه برخوردم که جالب بود ، همین جا نقل آن خالی از لطف نیست.
*یجب علی الاخ الزائر الانتظار لحین التاکد.
*لایسمح بدخول الضیوف بعد ساعه 2 ظهرا .
*یحق للمنتسب ان یستقبل اباه او اخاه او ابنه فی حالات الاضطرار و یمکن لهم المبیت لیله واحده .
*لایسمح بدخول الطلبه من خارج المدرسه للتباحث فیها .
*لایحق لموظف الخدمه ترک المدرسه الا بوجود البدیل .
*یمکن للطلبه من خارج المدرسه دخولها من الصباح الی ساعه 2بعد الظهر بحدود المالوف و المعروف من خلال الوضوء و شبهه یشرط ان لا یوثر علی الجو العام للمدرسه .
*الداخل الی المدرسه یجب ان یکون معروفا و موثق من اثنین من المدرسه .
*یلزم الطالب باثبات استمراریته بالدرس من خلال توثیق من استاذه المباشرفی کل 3 اشهر.
*یسقط حق الطالب بانتفاعه من المدرسه فیما اذا :
- غاب لمده 4 ایام متتالیه بلا عذر شرعی .
- غاب لمده 10 ایام متفرقه خلال3 اشهر بلا عذر شرعی .


 


  



 

    بازدید از کتابخانة آیت‌الله العظمی حکیم
 

   خاندان آیت الله العظمی سید محسن حکیم از خاندان‌های ریشه‌دار عراق است. ایشان که به مبارزه بر علیه کمونیسم در عراق نیز شهرت دارد، بسیاری از نوادگانش به دست رژیم بعثی عراق به شهادت رسیدند. آیت‌الله سید محمد باقر حکیم که سال‌ها در ایران رهبری معارضان عراق را در مبارزه با رژیم صدام برعهده داشت، پس از سقوط صدام به عراق بازگشت ولی به دست ایادی استکبار در یک عملیات انتحاری شهید شد. اکنون برادرش حجت الاسلام سید عبدالعزیز حکیم در عرصه اجتماعی و سیاسی فعال است.} اینک که این نوشته را برای چاپ آماده می کنم ، آن بزرگوار به علت بیماری سرطان درگذشته و در جوار رحمت حق آرمیده است.}
دیدار با شخصیت‌های سیاسی در برنامه سفر هیأت نبود چون اهداف سفر علمی، فرهنگی و زیارتی بود. از این رو توفیق دیدار با ایشان فراهم نشد.

   آیت‌الله العظمی حکیم در شارع الرسول در سال 1375ق با خرید دو خانة متصل به مسجد هندی برای توسعة مسجد، بخشی از آن را به عنوان مقبره و طبقه فوقانی آن را به عنوان کتابخانه عمومی اختصاص داد و کتب ارزشمند فراوانی را جمع آوری کرد. سپس با بنای جدیدی در چند طبقه، کتابخانه توسعه پیدا کرده و تجهیز شد. و از سال 1387 به محققان خدمات ارائه نمود.

   بخش نسخ خطی آن بسیار ارزشمند بود و دوستان که با استقبال و روی گشاده مسئولان کتابخانه روبرو شده بودند، موارد متعددی فتوکپی یا عکسبرداری از نسخ خطی دریافت کردند. متأسفانه در ناآرامی‌های عراق کتب فراوانی از این کتابخانه نفیس به سرقت رفت.
هم اکنون آقای سید جواد سید کاظم حکیم از سوی متولّی شرعی آن یعنی آیت‌الله سید سعید حکیم به عنوان مدیر کتابخانه بر فعالیت آن اشراف دارد.

   نماز جماعت مغرب و عشا را در مسجد شیخ انصاری به امامت استاد سید مهدی خرسان که الحمدلله بهبود یافته، بجا آوردیم. گویا ایران در بازسازی این مسجد که محل تدریس امام خمینی در نجف اشرف بود، کمک کرده؛ شبستان مسجد هم از فرش‌های اهدایی رهبری مفروش شده است. ( عبارت هدیه السید قائد الجمهوریه الاسلامیه روی فرش ها نوشته شده است.) در این مسجد تلفن همراه و دوربین و امثال آن را در صحن مسجد به امانت دریافت می‌کردند تا مسجد از صدای تلفن‌های همراه در امان باشد! کار خوبی است.

   نماز جماعت سید مورد توجه طلاب و فضلاست. غالب مأمومین طلبه‌اند و در نزدیک حرم شریف قرار دارد. و چون در حرم شریف هم نماز جماعت رسمی برگزار نمی‌شود، جماعت این مسجد با استقبال روبروست. در حرم شریف نماز جماعت‌ها به امامت روحانیان کاروان‌های ایرانی برپا می‌شود. و به دلیل اختلافاتی که وجود دارد، نتوانسته‌اند نماز جماعت واحدی در آن برپا کنند!! این هم از مصایب و گرفتاری‌های اختلاف بین اهل علم است! نمی‌دانم تا کی باید ما شیعیان تاوان اختلافات خود را بپردازیم، آن هم در دنیایی که شیعه به اندازه کافی دشمن دارد؟ و هکذا اختلافات بین مسلمانان در سطحی وسیع‌تر با وجود این همه دشمن مشترک!

  

  دیدار با استاد سید محمد بحرالعلوم

  قرار بود بعد از نماز به دیدار حجه الاسلام و المسلمین دکتر سید محمد بحرالعلوم برویم. با دو خودرو به طرف مؤسسه علمی او به نام «معهد العلمین»(الطوسی ، بحرالعلوم) حرکت کردیم.

  مطلب عجیب و جالب توجهی که با آن روبرو شدیم، این‌که آقای ابوجعفر احمد حلّی از دوستان آقای مختاری که مقیم نجف است و در انجام امور فرهنگی ایشان را یاری می‌کند، همراه ما بود. در مسیر راه پیامکی دریافت کرد از دوستش به نام فؤاد شبیب از قطیف عربستان به این مضمون:

  «فی الرؤیا کانّنی کنت معک فی مسجد الانصاری، ثم ذهبنا الی مسجد الطوسی (سید محمد بحرالعلوم متولی مسجد شیخ طوسی است) ثم ذهبنا الی شارع القبله و نحن فی کل ذلک نتناقش فی العلم ثم جلست فی النوم، لعلّه خیر»

  هر چند خیلی با رواج خواب دیدن‌ها و نقل آن‌ها و دامن زدن به آن حتی در امور اجتماعی و سیاسی در کشور موافق نیستم. هم اکنون که در حال بازنویسی و تدوین این سفرنامه‌ام، از فرزند آیت‌الله خزعلی نقل کردند که پدرش به او گفته: «فلانی حضرت زهرا را خواب دیده که فلان کاندیدا مورد تأیید ماست، بنابراین حمایت تو از کاندیدای دیگر وجهی ندارد!»

  در عین حال دوست ابوجعفر خواب جالبی در حجاز دیده بود، آن‌چه را که وی همراه ما در حال انجامش بود. اقامه نماز جماعت در مسجد شیخ انصاری و عزیمت برای دیدار سید محمد بحرالعلوم.

  دکتر سید محمد بحرالعلوم پس از سقوط حکومت بعثی عراق، رئیس شورای موقت حکومت عراق بود. وی اخوالزوجه آیت‌الله سید رضی شیرازی است، فرزندش هم وزیر نفت عراق شد. در زمان صدام مقیم لندن بود. وی ضمن استقبال گرم از اعضای هیأت در محل مؤسسه، روی چند نکته تأکید نمود:

  1ـ همکاری حوزه نجف و حوزة قم.
 

  2ـ وحدت امت اسلامی و ملت ایران و عراق.

  3ـ مرجعیت از قدیم الایام به شایستگی و شرایط بستگی داشته و قومیت در این منصب الهی دخالت نداشته، فقیه واجد شرایط مرجع می‌شود چه ایرانی باشد، چه عراقی، چه لبنانی و چه افغانی و ...، البته در ربع قرن اخیر مراجع ایرانی بوده‌اند. 

  ۴- قدرت ایران قدرت ماست و قدرت عراق قدرت ایران. ایران و عراق از یکدیگر جدا نیستند، از این رو باید با یکدیگر همکاری تنگاتنگی داشته باشند.

  او ضمن با اهمیت توصیف کردن ارتباط بین علمای نجف و علمای قم، خواهان همکاری علمای قم در «معهد العلمین» شد که با هدف تربیت طلاب در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی تأسیس کرده است.

  هم چنین خواهان درک اهمیت تأسیس دولت شیعی در عراق شد که پس از سقوط صدام در این کشور ایجاد شد و بر اهمیت وحدت اسلامی تأکید نمود و این‌که اگر با هم اختلاف داشته باشیم، نابود و منهدم خواهیم شد.

  استاد بحرالعلوم در ادامه از سختی‌هایی که ملت عراق و علما در زمان حاکمیت صدام متحمل شدند، سخن گفت و افزود: 24 نفر از خاندان بحرالعلوم به شهادت رسیدند که هنوز پیکرهایشان را به دست نیاورده‌ایم. توسط دولت بعثی در تبعید به سر می‌بردم و در تبعید این معهد را تأسیس نمودم. و پس از سقوط صدام به کشور برگشتم تا این معهد را در زمینه علوم سیاسی در نجف ایجاد کنم. اکنون یک سال است که در مقطع فوق لیسانس به تربیت علاقمندان این رشته مشغول هستیم و آماده شده‌ایم تا مقطع دکترا را نیز ایجاد کنیم.

  آقای سبحانی که خوب عربی صحبت می‌کند، یکی از اهداف این سفر را ایجاد پیوند هر چه بیشتر میان دو حوزه قم و نجف معرفی کرده و آمادگی خود و دوستان را برای تعمیق این پیوند اعلام کرد و از سید خواست که در این زمینه نظراتش را مطرح کند.

  ایشان به ریشة حوزه قم که اشعریون کوفه آن را بنیاد نهادند، اشاره کرد و تاکید نمود که امروز باید از گذشته الگو بگیریم. من به آقای هاشمی ، ولایتی و لاریجانی هم تاکید کردم که تلاش کنید بین دو دولت عراق و ایران اعتماد بیشتر پیدا شود تا همکاری ها بیشتر و با دوام باشد .

  ایشان نیز از جدید التأسیس بودن معهد و آمادگی خود برای استفاده از حوزه قم سخن گفت و افزود: «هدف ما این بود که میراث ارزشمند اسلامی در زمینه حقوق و سیاست در این مرکز علمی احیاء و به دانش پژوهان آموزش داده شود.»

  او از این‌که مجبور شده از لبنان برای این مرکز علمی مجوز بگیرد، اظهار تأسف کرد. چون نتوانسته بود مرکزی دولتی تأسیس کند و به ناچار به تأسیس مرکز غیر دولتی اقدام کرده است.

  وی در ادامه با اشاره به این‌که اختیار حوزه علمیه با مراجع عظام است و آنان به تربیت طلاب اشتغال دارند، اظهار امیدواری کرد که ارتباطات علمی میان حوزه نجف و حوزه قم افزایش یابد.

 
آن‌گاه شمه‌ای از دشواری‌های امروز عراق را به خاطر تأسیس دولت شیعی برشمرد و این‌که چگونه از جانب دولت‌های عربی تحت فشارند. هم چنین از تعدد احزاب و تشکل‌ها و اقوام و ملت‌ها در عراق گفت که وحدت ملت عراق را با دشواری‌هایی روبرو می‌کند. ملت عراق در ساقط کردن صدام موفق شد، امیدواریم امریکایی‌ها نیز هر چه زودتر از عراق خارج شوند و ملت عراق سرنوشت خود را به طور کامل در اختیار بگیرد..

   وی از اینکه گفته شود: امریکایی ها صدام را ساقط کردند، ناخشنود بود. بلکه باور داشت که مردم عراق خواهان سقوط او بودند و چون امریکایی ها فهمیدند که نمی توانند او را حفظ کنند، به ناچار او را برکنار کردند.

  وی در پایان از تدبیر و دوراندیشی آیت‌الله سیستانی گفت که به رغم آن‌که صبر ما از کشتار شیعیان به دست مزدوران تمام شده بود، روزی خدمت ایشان رسیدم و عرض کردم: طاقت ما تمام شده، فرمودند: «اگر شیعه بخواهد مقابله کند چه اتفاقی خواهد افتاد؟» اگر مراجع نبودند چه کسی ما را کمک می‌کرد؟

   اعضای هیات در پایان از کتابخانة «معهد العلمین» بازدید کردند و سید چند جلد از آثارش را به اعضای هیات هدیه کرد که عناوین آن‌ها عبارتند از:

  * لمحات من الصراع السیاسی فی الاسلام ـ العهد الاموی ـ
  * بین یدی الامام الحسن بن علی
  * الحجّاج سیف الامویین فی العراق

  موضوعاتی که آقای بحر العلوم دربارة آن‌ها قلم زده، با شخصیت سیاسی و مبارزاتی وی کاملاً تناسب دارد. با چند عکس یادگاری از ایشان خداحافظی کردیم.

  بازدید از مؤسسه کاشف الغطاء

  مؤسسه کاشف الغطاء در سال 1413هـ و در زمان حاکمیت حزب بعث در عراق تأسیس شد. در مرحلة نخست حفظ آثار خطی خاندان‌های علمی نجف اشرف و همه کتابخانه‌هایی که آمادة همکاری با این موسسه را داشتند مطمح نظر قرار داده و عکس میراث خطی فراوانی را جمع آوری کرده و در قالب‌ سی‌دی ارائه نمود.

  تا سال 1420هـ که این مؤسسه و مسئولان و دست اندرکاران آن از سوی ایادی رژیم تحت فشار قرار گرفته و اموالش را مصادره کردند، به فعالیت خود ادامه داد و در این مدت 1280 اثر خطی را در 44 سی دی جمع آوری و نیز مبادرت به انتشار 40 کتاب نمود. هم چنین 110 کتاب مورد نیاز طلاب را در برنامه Word آماده و به صورت رایگان در اختیار محققان و طلاب قرار داد. پس از مدتی بار دیگر مؤسسه توانست فعالیت خود را از سر گرفته و تعداد نسخ خطی را به 1617 اثر در قالب 62 سی دی برساند.

  پس از سقوط صدام، مؤسسه به فعالیت خود افزوده و بخش‌های مختلفی در آن ایجاد شد که عبارتند از: بخش ذخائر خطی، بخش اسناد و مدارک، بخش تحقیق، بخش چاپ و نشر، بخش کتابخانه عمومی، بخش اینترنت، بخش برنامه‌های دینی، بخش تبلیغ اسلامی، بخش موقوفات مؤسسه، بخش کنگره‌ها و همایش‌ها، بخش ترمیم و بازسازی نسخ خطی و بخش کمک‌های خیریه.

  حجت‌الاسلام شیخ عباس کاشف الغطاء مؤسس و مدیر این مؤسسه قدری از فعالیت‌هایش در جمع‌آوری نسخ خطی و اسناد موجود در کتابخانه‌های مختلف عمومی و شخصی گفت که با چه دشواری‌هایی از زمان صدام شروع کرده و تاکنون اسناد فراوانی را جمع آوری نموده است. تاکنون تعداد 120 سی دی از مخطوطات را آماده کرده و به طور رایگان در اختیار مؤسسات پژوهشی قرار داده‌اند.

  این اقدام کم نظیر و بسیار ارزشمند وی سبب اعتماد خاندان‌های اصیل عراقی به او شده و نهایت همکاری را با او نموده‌اند. او معتقد است با این اقدام گسترده امکان هرگونه حبس و از بین بردن میراث ارزشمند اسلامی را از بین برده است و همینطور هم هست. آشنایان به این گونه فعالیت‌های فرهنگی ارزش اقدامات او را می‌دانند. قدری از کمک‌های مالی اوقاف شیعی عراق به مدارس علمیه استفاده کرده، همچنین

  از حمایت‌های حجت‌الاسلام و المسلمین سید جواد شهرستانی برخوردار بوده‌اند.

  سید عبد الستار حسنی هم در این ضیافت شام حضور داشت. پس از بازدید از مؤسسه بر سر سفره شام نشستیم که غذاهای متنوعی تدارک دیده بودند. جمع صمیمی و بازدید مفیدی بود. شب دیر وقت خوابیدیم.

 







منبع این مقاله : سید جواد ورعی
http://www.varaei.com

آدرس این مطلب :
http://www.varaei.com/modules.php?name=News&file=article&sid=83

PHP-Nuke INP © IranNuke.com