چهار شنبه 21 آذر 1397
  زندگينامه

    مقالات

    تاليفات

    دروس

    نگارخانه

    سخنراني

    فعاليت هاي فرهنگي

    همایش ها و سمینارها

    نقدها و پاسخ ها

    خبرها و گزارش ها

 
حق الناس (1)
مقاله

 

      درآمدی بر بحث  

 در روز 24 خرداد 1392، و در روز رأی گیری انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری، رهبر انقلاب جمله ای بر زبان راندند که به دلیل اهمیت و میزان تأثیرگذاری آن در روند برگزاری سالم انتخابات و نتایج آن مورد توجه قرار گرفت و بارها از سوی رجال و شخصیت های سیاسی و اجتماعی تکرار شد. جمله مورد نظر این بود:         

                    «رأی مردم یک امانت و حق الناس است»(دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب)  

    نویسنده در صدد بر آمد تا زوایای گوناگون این مسئله را مورد بررسی قرار دهد. از آن جا که در ماه ها و هفته های نزدیک به انتخابات فضای کشور تحت تأثیر تبلیغات انتخاباتی و شور و هیجان فعالیت نامزدها و طرفداران شان قرار می گیرد، مباحث علمی تحت الشعاع بوده و حق مطلب ادا نمی گردد. از این رو، مناسب بود تا به دور از آن فضا، که آرامشی در عرصه اجتماعی و سیاسی کشور حاکم است، به این بحث پرداخته شود.

   از محققان و نویسندگان و گویندگان هم انتظار می رود تا با تبیین ابعاد مختلف این مسئله زمینه آشنایی بیشتر همگان، به ویژه مسئولان و دولتمردان با حقوق مردم و آثار و پیامدهای رعایت و عدم رعایت آن را فراهم سازند تا بتدریج هم مردم بیش از پیش با حقوق خود آشنا شوند، و هم «احترام به حقوق مردم» در جمهوری اسلامی به حدّی اهمیت یابد و نهادینه شود که هیچ کس اجازه و جرأت زیر پا نهادن آنها را به خود ندهد. تعدّی و تجاوز به حقوق اجتماعی مردم به عنوان گناه و منکری بزرگ در آید که کسی هوسِ ارتکاب آن را نکند.  

  متأسفانه در جامعه اسلامی ما برخی از گناهان بزرگ به خاطر ارتکاب و تکرار آن از سوی تعداد معدودی از مسئولان و دولتمردان، و افراد مشهور و مورد توجه جامعه، قبح خود را از دست داده و عادی شده است. دروغگویی، غیبت، تهمت، افترا و بردن آبروی دیگران، ریا، نفاق، حقّه بازی، تعدّی و تجاوز به مال، جان و آبروی مردم، و دنیا طلب و ریاست طلبی، زشتی شدید خود را از دست داده، به گونه ای که حساسیّت ها را آن گونه که باید بر نمی انگیزد و جامعه را به عکس العمل متناسب وادار نمی کند. این در حالی است که جامعه به درستی نسبت به برخی از جرائم و گناهانی که از اهمیت کمتری برخوردارند، حسّاس بوده و عکس العمل مناسب هم نشان می دهد.

  برای اصلاح مزاج جامعه راهی جز اصلاح اخلاق و رفتار الگوهای اجتماعی نیست. الگوهایی که صلاح آنان صلاحِ جامعه و فساد آنان فسادِ جامعه را در پی دارد.  

 


قلمرو دخالت فقیه، احکام یا موضوعات؟
مصاحبه

 

                                                       مصاحبه با دین آنلاین

 

 

 

        *مداخله شماری از فقها در برخی از مسائل جدید، چندی است باب گفت‌وگو دربارة این موضوع را گشوده که فقیه دربارة مسائل عرفی چه اندازه می‌تواند فقیهانه برخورد کند؟

        ـ‌ بسم الله الرحمن الرحیم در طول تاریخ، علمایی بوده اند که در فنون مختلف تخصص داشته‌اند و در قلرو علوم مختلف وارد می شدند، ولی در گذر ایام همیشه این حيثيات از هم تفکيک نمی شد. بعضی از فقیهان در برخی از موضوعات وارد شدند که شأن فقیه نیست که در آنها مداخله کند. مثلاً پرداختن به مسئلة قبله در کتب فقهی ذاتاً مربوط به فقه نيست، بلکه مربوط به رياضيات است، ولي برخی از علما چون تبحر در هر دو رشته داشته‌اند به این مسئله نیز پرداخته‌اند. شايد امروزه يکي از علل اين دست مداخلات، وجود چنین سابقه‌ای باشد که نسل‌هاي جديد از نسل‌هاي قديم به ارث برده‌اند.  

       موضوع مهم و تأثيرگذاري که همواره مطرح بوده، این است که به طور کلي شأن فقيه چيست و در چه قلمرويي مي‌تواند فتوا دهد؟ قلمرو تقلید مردم از مرجع تا کجاست؟ اين مسئله در کتاب‌هاي فقهي و فتوايي ما هست. براي نمونه عبارتي را از مرحوم صاحب «العروه الوثقی» نقل مي‌کنم. ايشان در کتاب «عروه»، مسئله 67 تقليد عبارتی دارند که بسياري از فقهاي ما، در حواشي و تعلیقات خود بر «عروه» در باره آن اظهار نظر کرده‌اند. ايشان مي‌فرمايند:

    قلمرو تقليد احکام فرعي عملي است. اصول دين جاي تقليد نيست. مسائل اعتقادي را هرکس بايد خودش از طرق مختلف پی بگیرد ولي راهش تقليد از ديگران نيست. مسائل اصول فقه هم که مبناي استنباط است، تقليدی نیست. مبادي استنباط از صرف و نحو و مانند آن هم هيچ‌کدام مشمول تقليد نيست. آن که بيشتر مورد نظر است اين عبارت است:

 


شاخص‏هاى حقيقى در جامعه دينى
مقاله

 

 

     انقلاب اسلامى ايران با هدف ايجاد «جامعه دينى» و حاكميت احكام خدا انجام گرفت و رهبر فقيد انقلاب حضرت امام خمينى - سلام اللّه عليه - نيز هدفى جز اين نداشت چنانچه رهروان آن حضرت نيز به تبعيت از او براى بر هم زدن نظام طاغوتى و ايجاد نظامى الهى از هيچ كوششى دريغ نكردند. در اينكه با پيروزى انقلاب جامعه متحول شد و در زمينه‏هاى فراوانى رشد و تعالى پيدا كرد. جاى ترديد نيست،

     اما آنچه اين نوشتار در پى طرح آن است، تأكيد بر ضرورت بررسى سير صعودى يا نزولى جامعه از آغاز پيروزى انقلاب تا كنون است.

     آيا جامعه ما كه با بهاى سنگينى متحول شد، به سمت تحقق كامل «جامعه دينى» با همه ويژگيها و خصوصيات آن حركت كرده است؟

     براى رسيدن به پاسخ اين سئوال هر قدر تأمل شود و مسئولان و دست‏اندركاران تحقيق را مأمور رسيدگى به اين امر نمايند. جا دارد، اينكه جامعه در ابعاد مختلف سياسى، اجتماعى، فرهنگى، اعتقادى و مذهبى، اقتصادى و نظامى و... چه ميزان رشد داشته و احياناً در چه زمينه‏هايى رو به ضعف نهاده، مى‏تواند ما را در پيمودن ادامه راه يارى كند. براى روشن شدن اين امر بايد شاخص‏هايى را مورد توجه قرار داد، در هر زمينه باشد. بررسى اين امر هم از توان ما خارج است و هم از حوصله يك مقاله كوتاه، بلكه هدف تنها نگاهى كلى به اين مبحث و تذ كار اهميت آن است.

 

 


فقه این است، ما چه می کنیم؟!
مقاله

 

        مقدمه  

     در خلال مطالعات فقهی به عبارتی از شیخ طوسی از فقیهان مشهور شیعه در ارتباط با «قلمرو اختیارات حکومت» و مباحث متناسب با آن برخوردم، حیفم آمد که علاقمندان به این نوع مباحث از آن بی بهره بمانند. یادآوری این نکته به عنوان مقدمه لازم است که از مسلّمات فقه ماست که ولایت در هر زمینه و قلمروی که از سوی خدای متعال جعل شده، بر مدار «مصلحت مولّی علیه» است.

     هیچ گونه ولایتی بی آن که مصلحت مولّی علیه در آن رعایت گردد، جعل و اعتبار نشده است. ولایت پدر و جدّ بر فرزند، ولایت متولّی موقوفه بر عین موقوفه، ولایت حاکم بر اموال صغیر بی سرپرست، ولایت معصوم و نایب خاص و عام او بر جامعه، و .... همگی بر مدار مصلحت و در محدوده آن جعل شده است. خدای متعال برای هیچ بنده ای از بندگان اش حتی پیامبر خاتم ولایتی با اختیارات نامحدود جعل نکرده، بلکه «مصلحت عمومی» را قید ولایت قرار داده است.  

      انقلاب اسلامی ایران که به تأسیس جمهوری اسلامی منتهی شد، بر محور موازین اسلامی و احکام فقهی بنا نهاده شد. اهتمام و اعتنا به موازین و ملاکات قطعی فقهی که ضامن «تأمین حقوق مردم» است، لازمه موفقیت نظام دینی و نفوذ بیش از پیش آن در قلوب مردم است. پرداختن به این موضوع در سالگرد پیروزی انقلاب و تأسیس نظام اسلامی یادآوری مسئله ای حیاتی است. غفلت از حقوق، مصالح و منافع مردم موجب شکست نظامی خواهد شد که بهای سنگینی برای استقرار آن پرداخته شده است.

   گاه لازم است برای تأمین حقوق مردم و جلب رضایت آنان از حقوق حکومت صرفنظر کرد، هر چند مصلحت نظام همواره در تأمین حقوق و مصالح مردم است.  

 

 


«وحدت اسلامی» از «حرف» تــــــا «عمل»
مقاله

 

 

                                               به بهانه هفته وحدت اسلامی

     علامه شیخ محمد حسین کاشف الغطاء از منادیان وحدت اسلامی در جهان اسلام بشمار می رود. او تنها از «ضرورت وحدت اسلامی» سخن نگفت و در این زمینه به سخنرانی و مقاله نویسی اکتفا نکرد، بلکه برای تحقق این آرمان بلند راه کارهایی نیز ارائه می‌نمود. او به جدّ به وحدت امت اسلامی اعتقاد داشت و تنها راه حل اساسی مشکلات مسلمانان را «وحدت اسلامی» و «کنار نهادن اختلافات مذهبی» می‌دانست و البته معتقد بود که وحدت اسلامی ملزوماتی دارد. آن چه از لابلای نوشته‌ها و گفته‌های وی در این زمینه می‌توان به دست آورد، عبارتند از:

     1. توجه به انفتاح باب اجتهاد و لوازم آن  

      از نظر کاشف الغطاء باب اجتهاد از زمان رسول خدا بین اصحاب آن حضرت رواج داشت چه رسد به غیر اصحاب و زمان‌های بعدی؛ با این تفاوت که در آن زمان اجتهاد به خاطر قرب زمان و وجود قرائن و امکان سئوال و یقین پیدا کردن به پاسخ آن امری آسان بود، ولی به مرور زمان که اعراب با غیر اعراب مخلوط شدند و فهم کلام عرب دشوار و احادیث و روایات زیاد شد و جعل و تحریف و دروغ بستن به پیامبر افزایش پیدا کرد، اجتهاد و اخذ حکم شرعی مشکل شده و آراء زیاد گردید. حتی به نظر شیخ کسی که اهل تدبر باشد می‌فهمد که اجتهاد امری بدیهی است.(رساله الاسلام، سال اول، ش 1ـ4، ص 239 ـ 243)  

 


مجموع خبرها 172 (35 صفحه | درهر صفحه 5)
[ 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 ]
مطالب قبلی
Saturday, January 21
· هاشمی وارسته از ریا و تزویر
Thursday, December 29
· از «تدوین» تا «بازنگری»قانون اساسی جمهوری ا
Friday, December 23
· حسن راستگویی و قبح دروغگویی
Friday, December 09
· «نجف، بیروت، دهلی»
Thursday, December 01
· صلح و جنگ در منطق شیعه
Friday, November 04
· مبانی فقهی انقلاب اسلامی از نگاه امام خمینی
Thursday, September 29
· نقش مردم در جمهوری اسلامی
Thursday, September 01
· قیام حسینی و آزادی مردم از استبداد و بردگی
Tuesday, August 09
· نائینی و نفی استبداد در اسلام
Sunday, July 10
· دو فصلنامه تخصصی مطالعات فقه معاصر

مطالب قدیمی تر

تالیفات

 

دریافت فایل(pdf)

دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

   

دریافت فایل(pdf)  

   

 دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf) 

 

 دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

Image result for ‫حقوق شهروندی در اندیشه اسلامی‬‎

Image result for ‫مبانی فقهی امر به معروف و نهی از منکر منتشر شده‬‎

Image result for ‫فرمانبرداری و نافرمانی مدنی منتشر شد‬‎